Onze belangrijkste drijfveer was, en is de zorg dat kunstenaars en hun producenten en uitgevers een goed inkomen verdienen. Met het huidige auteursrecht is dat voor de meeste van hen niet het geval. Het is een investeringsbescherming voor ondernemingen die culturele markten domineren. Dat is wat we nu precies niet moeten hebben. Het leidt tot een sterrencultuur die funest is voor ons culturele leven. De verscheidenheid van culturele expressies, die we zo nodig hebben voor onze culturele communicatie, verdwijnt uit de publieke aandacht. Ons wordt aangepraat dat de blockbusters, de bestsellers en de sterren zo ongeveer het enige is dat de moeite waard is

Als we het auteursrecht niet meer hebben, dan verdwijnt de investeringsbescherming. Voor ondernemingen is het dan niet meer lonend om grotelijks te investeren in megahits. Vervolgens moeten we nog een interventie in de markt plegen. Culturele conglomeraten moeten, door het inzetten van mededingingsrecht, in vele stukjes gehakt worden. Immers, we moeten voorkomen dat een bedrijf de culturele markt naar zijn hand kan zetten. Heel veel kunstenaars en hun ondernemingen moeten een gelijke kans hebben om in de publieke aandacht te schitteren. Vandaar het tweede deel van de titel van ons boek: vaarwel culturele conglomeraten.

Allereerst, heel veel kunstenaars kunnen van hun werk leven want ze worden niet meer naar de randen van de markt geduwd. Ten tweede, als publiek kunnen we op het gebied van films, muziek, theater, boeken, beeldende kunst en vormgeving meer vrijelijk kiezen wat echt van onze gading is. En ten derde, onze culturele expressies worden niet meer geprivatiseerd, want dat is wat het auteursrecht doet.

Wie geen vreemde in Jeruzalem is, weet dat het auteursrecht zijn langste tijd gehad heeft en alleen maar overeind gehouden wordt door grote delen van de bevolking te criminaliseren, zolang dat nog lukt. Wat in onze analyse veel meer revolutionair is, is dat we het mededingingsrecht inzetten om de marktdominantie van culturele conglomeraten ongedaan te maken. Toch is dit bij uitstek het moment om dit te ondernemen. Het neoliberalisme liet bedrijven ongebreideld groeien. We ondervinden nu op pijnlijke wijze het falen van dat neoliberalisme. Dus komt het er nu op aan dat we markten weer gaan reguleren, in het publieke belang, dus ook culturele markten.

Vele tienduizenden. Som maar op: al die mensen die ’illegaal’ down- en uploaden en die een schuldgevoel wordt aangepraat; kunstenaars die begrijpen dat hun wereld digitaal wordt; politici, ambtenaren, rechters en politieagenten die de propaganda van de culturele industrie beu zijn dat het auteursrecht tegen elke prijs verdedigd moet worden; en uiteraard juristen en economen die zich bewust zijn dat zich aardbevingen voltrekken op de terreinen van hun wetenschappelijke analyse.
Daarbij komt nog bij dat we aan het einde van ons boek betogen dat patenten op de medicijnen schadelijk zijn voor de volksgezondheid, en de macht van de farmaceutische industrieën ook aangepakt moet worden. We kunnen ons voorstellen dat veel landgenoten die zich bekommeren om de volksgezondheid nieuwsgierig zijn naar wat wij daarover zeggen

In De Balie vindt op 10 juni een debat plaats met makers, vertegenwoordigers van de cultuurindustrie en economen over hun nu al omstreden analyses en oplossingen. De vonken zullen ervan afvliegen, afgaande op de fel contrasterende reacties in NRC Handelsblad van 24 april j.l. op het interview met Joost Smiers in deze krant van de week daarvoor over de thema’s van Adieu auteursrecht, vaarwel culturele conglomeraten. U kunt voor dit debat reserveren bij De Balie via 020-5535100